Lãi suất quá hạn là mức lãi ngân hàng tính trên phần nợ gốc bạn không trả đúng hạn. Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động cho vay, lãi trên dư nợ gốc bị quá hạn không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn. Nếu bạn chậm trả tiền lãi, phần lãi chậm trả chịu thêm lãi tối đa 10%/năm. Mức cụ thể ghi trong hợp đồng vay của bạn.
| Tình huống | Bị tính gì | Mức trần theo Thông tư 39/2016 | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Trễ trả tiền lãi kỳ này | Lãi chậm trả trên số tiền lãi trễ | Không quá 10%/năm | Trả sớm nhất có thể |
| Trễ trả gốc kỳ này | Lãi quá hạn trên phần gốc trễ | Không quá 150% lãi trong hạn | Trả ngay, gọi ngân hàng hỏi số tiền chính xác |
| Không trả được nhiều kỳ | Nợ quá hạn kéo dài, bị ghi nhận lịch sử tín dụng | Như trên, kèm phí theo hợp đồng | Chủ động xin cơ cấu lại lịch trả nợ |
| Sắp tới hạn nhưng thiếu tiền | Chưa bị tính | Không áp dụng | Liên hệ ngân hàng trước ngày đến hạn |
Thông tư 39/2016 đã được sửa đổi nhiều lần, gần nhất là Thông tư 29/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ 15/8/2026. Lần sửa này thay đổi thứ tự thu nợ và quy định cho vay điện tử, không đổi mức trần 150% và 10%/năm nêu trên.
Lãi quá hạn khác lãi chậm trả thế nào
Một kỳ trả nợ thường gồm hai phần: tiền gốc và tiền lãi. Trễ phần nào thì bị tính khoản tương ứng.
Lãi trên nợ gốc quá hạn. Phần gốc đến hạn mà chưa trả bị chuyển sang nợ quá hạn. Từ ngày đó, phần gốc này chịu lãi suất quá hạn thay cho lãi trong hạn, tối đa bằng 150% lãi trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn. Phần gốc chưa đến hạn vẫn chịu lãi bình thường.
Lãi chậm trả trên tiền lãi. Tiền lãi đến hạn mà chưa trả chịu thêm lãi chậm trả, mức do hai bên thoả thuận nhưng không quá 10%/năm, tính trên số tiền lãi chậm trả và số ngày chậm.
Hợp đồng có thể ghi mức thấp hơn trần. Ngân hàng không được tính cao hơn trần.
Ví dụ tính khi trễ 30 ngày
Bạn vay 100 triệu, 12 tháng, lãi trong hạn ví dụ 10%/năm, trả gốc đều. Kỳ đầu phải trả 8.333.333 đồng gốc và 833.333 đồng lãi. Bạn trễ cả kỳ này 30 ngày.
- Lãi quá hạn trên gốc. Giả sử hợp đồng áp mức tối đa 150% × 10% = 15%/năm. Tiền lãi 30 ngày trên phần gốc trễ: 8.333.333 × 15% × 30 ÷ 365 = 102.740 đồng. Nếu trả đúng hạn thì 30 ngày này phần gốc đó đã không còn nợ.
- Lãi chậm trả trên tiền lãi. Mức tối đa 10%/năm trên 833.333 đồng: 833.333 × 10% × 30 ÷ 365 = 6.849 đồng.
- Tổng phát sinh vì trễ 30 ngày khoảng 109.589 đồng, chưa kể phí nhắc nợ hoặc phí khác nếu hợp đồng có ghi.
Để so sánh, nếu phần gốc 8.333.333 đồng chỉ chịu lãi thường 10%/năm trong 30 ngày thì là 68.493 đồng. Phần chênh là cái giá của việc trễ hạn.
Số tiền nghe không lớn, nhưng thiệt hại lớn nhất khi trễ hạn nằm ở lịch sử tín dụng.
Trễ hạn ảnh hưởng lịch sử tín dụng
Ngân hàng báo cáo dư nợ của khách hàng lên Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC). Khoản vay quá hạn được phân loại vào các nhóm nợ theo số ngày quá hạn. Quá hạn càng lâu thì nhóm nợ càng xấu. Hồ sơ có nợ quá hạn làm khó vay mới, khó mở thẻ tín dụng, có khi bị từ chối ở nhiều nơi trong nhiều năm.
Vì vậy trễ vài ngày cũng nên tránh. Nếu biết trước sẽ thiếu tiền, liên hệ ngân hàng trước ngày đến hạn luôn tốt hơn im lặng.
Làm gì khi không trả kịp
- Gọi tổng đài hoặc cán bộ tín dụng trước ngày đến hạn, nói rõ lý do và thời điểm có tiền.
- Hỏi số tiền chính xác phải trả nếu trễ vài ngày, gồm lãi quá hạn, lãi chậm trả và phí.
- Nếu khó khăn kéo dài (mất việc, ốm đau), hỏi về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, gia hạn hoặc điều chỉnh kỳ hạn. Ngân hàng xem xét theo hồ sơ, không phải trường hợp nào cũng được chấp thuận.
- Nếu chỉ trả được một phần, hỏi ngân hàng số tiền đó được trừ vào gốc hay lãi. Theo Thông tư 29/2026/TT-NHNN, với nợ quá hạn, ngân hàng thu nợ gốc trước, nợ lãi sau. Trả bớt gốc quá hạn giúp giảm phần chịu lãi 150%.
- Giữ lại biên lai, tin nhắn xác nhận mỗi lần trả.
Tuyệt đối không vay nóng để trả nợ ngân hàng
Khi bị nhắc nợ, nhiều người tìm đến ứng dụng vay tiền hoặc người cho vay góp ngày để "đảo nợ". Lãi quá hạn ngân hàng tối đa chỉ bằng 150% lãi trong hạn, còn vay nóng có thể quy ra hàng trăm phần trăm một năm. Kèm theo là rủi ro bị đòi nợ kiểu khủng bố, bêu tên với người thân. Nếu bị đe doạ khi đòi nợ, bạn có thể trình báo công an nơi cư trú.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất quá hạn tối đa là bao nhiêu?
Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN, lãi trên nợ gốc quá hạn không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn. Ví dụ lãi trong hạn 10%/năm thì lãi quá hạn tối đa 15%/năm.
Trễ trả tiền lãi thì bị tính thêm bao nhiêu?
Tiền lãi trả chậm chịu lãi chậm trả do hai bên thoả thuận, tối đa 10%/năm, tính theo số ngày chậm. 833.333 đồng lãi trễ 30 ngày chịu tối đa khoảng 6.849 đồng.
Vay 100 triệu không trả có kiện được không?
Có. Người cho vay có quyền khởi kiện ra toà để đòi nợ gốc và lãi theo hợp đồng, có thể yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm. Nợ quá hạn cũng bị ghi nhận trên hệ thống thông tin tín dụng, ảnh hưởng việc vay sau này.
Lãi suất quá hạn có tính trên toàn bộ khoản vay không?
Chỉ tính trên phần nợ gốc đã đến hạn mà chưa trả. Phần gốc chưa đến hạn vẫn chịu lãi trong hạn, trừ khi ngân hàng chuyển toàn bộ khoản vay sang quá hạn theo điều khoản hợp đồng, ví dụ khi vi phạm nghiêm trọng.