Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay giữa các bên do thoả thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ khi luật khác quy định. Phần lãi vượt 20%/năm không có hiệu lực. Nếu cho vay với lãi gấp 5 lần mức tối đa này, tức từ 100%/năm trở lên, và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng thì người cho vay có thể bị truy cứu tội cho vay lãi nặng theo Điều 201 Bộ luật Hình sự.
| Lãi suất quy ra năm | Cách nói hay gặp | Tình trạng pháp lý |
|---|---|---|
| Đến 20%/năm | Khoảng 1,67%/tháng, 548 đồng/triệu/ngày | Được phép theo Bộ luật Dân sự |
| Trên 20% đến dưới 100%/năm | 1.000 đồng/triệu/ngày = 36,5%/năm | Phần vượt 20%/năm vô hiệu, người vay không phải trả |
| Từ 100%/năm trở lên | 3.000 đồng/triệu/ngày = 109,5%/năm | Có thể bị xử lý hình sự nếu thu lợi bất chính từ 30 triệu, hoặc đã bị xử phạt hành chính hay kết án về hành vi này mà chưa được xoá án tích |
| Rất cao | 5.000 đồng/triệu/ngày = 182,5%/năm | Như trên, mức phạt tăng theo số tiền thu lợi |
Mốc 20%/năm áp dụng cho giao dịch vay dân sự giữa cá nhân, tổ chức không phải tổ chức tín dụng. Ngân hàng, công ty tài chính cho vay theo Luật Các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước, không áp mốc này.
Hai mốc cần nhớ
Mốc dân sự 20%/năm. Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 đặt trần lãi thoả thuận 20%/năm. Nếu hai bên có thoả thuận trả lãi nhưng không ghi rõ mức, hoặc có tranh chấp về mức lãi, thì lãi được xác định bằng 50% mức trần, tức 10%/năm.
Mốc hình sự 100%/năm. Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017, quy định tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Người cho vay với lãi suất gấp 5 lần trở lên mức cao nhất trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30 triệu đến dưới 100 triệu đồng có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên thì bị phạt tiền từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Cách quy đổi lãi ngày, lãi tháng ra lãi năm
Người cho vay nóng ít khi nói lãi năm. Họ nói "3 nghìn một triệu một ngày", "góp 40 ngày". Bạn quy đổi như sau:
- Lãi theo ngày trên mỗi triệu. Lấy số đồng trên triệu mỗi ngày nhân 365, chia 1.000.000. Ví dụ 3.000 × 365 ÷ 1.000.000 = 109,5%/năm.
- Lãi theo tháng. Nhân 12. Ví dụ 5%/tháng là 60%/năm.
- Mốc 20%/năm tương đương khoảng 1,67%/tháng, hay khoảng 548 đồng trên mỗi triệu mỗi ngày.
Ví dụ: vay góp ngày
Một người cần 10 triệu. Bên cho vay "giữ lại" 1 triệu gọi là phí làm hồ sơ, đưa thực 9 triệu. Mỗi ngày góp 250.000 đồng, góp 40 ngày, tổng trả 10 triệu.
Nghe qua thì chỉ mất 1 triệu. Nhưng tiền nhận thực chỉ 9 triệu và bạn trả dần từ ngày đầu, nên khoản vay trung bình rất ngắn. Tính theo dòng tiền, chi phí tương đương khoảng 0,52% mỗi ngày, quy ra khoảng 191%/năm. Con số này gần gấp 10 lần mốc 20%/năm.
Ví dụ: app cho vay "lãi 0%"
Một ứng dụng hứa "lãi 0%, chỉ thu phí dịch vụ". Bạn vay 10 triệu, nhận về 8 triệu, 30 ngày sau trả 10 triệu. Chi phí 2 triệu trên 8 triệu trong 30 ngày, quy ra khoảng 304%/năm. Tên gọi là "phí" nhưng bản chất vẫn là tiền trả cho việc vay.
Khi xác định lãi thực, bạn gộp mọi khoản phải trả ngoài tiền gốc thực nhận: phí hồ sơ, phí thẩm định, phí bảo hiểm, phí giải ngân, phí thu hộ.
Dấu hiệu của tín dụng đen
- Giải ngân trong vài phút, không cần thẩm định thu nhập, không cần hợp đồng giấy.
- Nhận tiền ít hơn số ghi trong hợp đồng, phần chênh gọi là phí.
- Đòi truy cập danh bạ, ảnh, vị trí trên điện thoại.
- Giữ căn cước công dân, giấy tờ xe, sổ đỏ bản gốc mà không làm thủ tục thế chấp.
- Lãi tính theo ngày, góp theo ngày, phạt trễ tính theo giờ.
- Đòi nợ bằng cách gọi điện cho người thân, đồng nghiệp, đăng ảnh bêu xấu.
Nếu đã lỡ vay
- Ghi lại toàn bộ: số tiền thực nhận, các lần trả, tin nhắn, cuộc gọi, ảnh chụp màn hình ứng dụng.
- Tính lại khoản đã trả so với số tiền thực nhận và mốc 20%/năm. Phần lãi vượt 20%/năm không có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự.
- Không vay chỗ khác để trả, vì vòng nợ sẽ lớn nhanh.
- Nếu bị đe doạ, khủng bố tinh thần, bêu xấu trên mạng, trình báo công an nơi cư trú kèm bằng chứng.
- Có thể hỏi trợ giúp pháp lý miễn phí tại Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở tỉnh, thành phố nếu thuộc diện được trợ giúp.
Nếu cần tiền, hãy hỏi ngân hàng nơi bạn nhận lương, tổ chức tài chính vi mô được cấp phép, quỹ tín dụng nhân dân, Ngân hàng Chính sách xã hội với các chương trình cho hộ nghèo, cận nghèo, học sinh sinh viên.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất xã hội đen là bao nhiêu?
Không có mức cố định, thường nói theo ngày như 3.000 đến 5.000 đồng/triệu/ngày, quy ra khoảng 109,5% đến 182,5%/năm. Mức từ 100%/năm trở lên là ngưỡng có thể cấu thành tội cho vay lãi nặng.
Lãi 1 phẩy có phải cho vay nặng lãi không?
Lãi 1%/tháng tương đương 12%/năm, thấp hơn mốc 20%/năm của Bộ luật Dân sự nên không phải cho vay nặng lãi. Cần hỏi rõ tính trên dư nợ còn lại hay trên tiền vay ban đầu và có phí nào khác không.
Vay 100 triệu không trả có kiện được không?
Bên cho vay có quyền khởi kiện đòi nợ gốc và lãi hợp pháp. Với vay dân sự, toà chỉ chấp nhận phần lãi không vượt 20%/năm. Không trả nợ không phải lý do để bên cho vay được đe doạ hay xâm phạm người vay.
Vay 100 triệu online có an toàn không?
Chỉ nên vay qua ứng dụng chính thức của ngân hàng hoặc công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, có hợp đồng ghi rõ lãi suất năm và các loại phí. App không rõ pháp nhân, giải ngân ngay không cần thẩm định, đòi quyền truy cập danh bạ thì không nên vay.